Các giai đoạn phát triển Từ 3 đến 6 tuổi

30 cách khen – cách mắng – cách phạt con (Phần 2)

[Wikichame] Cùng với việc la mắng, bố mẹ cũng hãy đảm nhiệm vai trò trợ giúp trẻ bằng cách giúp trẻ nhận ra tại sao việc đó là không đúng. Đó hoàn toàn không phải là nuông chiều trẻ. La mắng nhưng không làm tổn thương đến lòng tự trọng của trẻ và việc nuôi dạy để trẻ có thể tự mình tránh được những việc sai trái thực sự rất quan trọng.

11. Thay vì khen ngợi hoặc la mắng, hãy nói “Cảm ơn”, “Xin lỗi”: 

Với những gia đình đang đau đầu để phân biệt khi nào nên la mắng – khi nào nên khen trẻ, thì thay vào đó hãy thường xuyên nói lời “Cảm ơn” và “Xin lỗi”. Chính cha mẹ hãy là người thực hành điều đó đối với con trẻ. Vì cách học nhanh nhất mà trẻ thấy được đó là “Tấm gương” từ người thân. Nó có sức ảnh hưởng mạnh mẽ gấp nhiều lần những lời khen ngợi hoặc la mắng.

12. Cách truyền đạt những điều bạn muốn trẻ làm?

Có nhiều vấn đề mà các bố mẹ rất đa phần đều gặp phải đó là chỉ la mắng trẻ nhưng không giải thích hay truyền đạt cho trẻ hiểu mình muốn gì. Họ luôn hỏi các câu như:“Con làm như vậy là không được…”, “Đụng vào cái này rất nguy hiểm…” rồi dừng lại, không giải thích và truyền đạt những gì mình muốn con hiểu. Trẻ sẽ không hiểu tại sao mình lại bị la hoặc thậm tệ hơn trẻ sẽ có những ấn tượng không tốt với những điều đó. Thay vào đó bạn hãy nói “Không phải làm như thế, hãy làm thế này con nhé” thì tốt hơn nhiều. Điều này không chỉ tốt cho cảm xúc của trẻ, mà tốt cho chính bạn nữa.

cach-khen-tre-1

13. Không nên so sánh trẻ với người khác khi khen ngợi hoặc la mắng

Với những điều nên khen thì khen, với những điều nên nhắc nhở thì nhắc nhở, nhưng tuyệt đối không nên so sánh trẻ với người khác. Khi bị so sánh, trẻ sẽ cảm thấy mình giỏi hơn hoặc thua kém bạn bè. Với sự ảnh hưởng đó, dẫu cho trẻ có cảm thấy thế nào thì cũng không ảnh hưởng tích cực đến trẻ. Nếu điều đó là đúng và con mình làm tốt thì chỉ cần khen: “Con đã làm đúng”. Không nói rằng: “Con làm tốt hơn mọi người, thật giỏi quá”. Khen và mắng làm sao để cho trẻ không mang cảm giác về sự hơn thua là điều rất quan trọng.

14. Đầu tiên hãy dạy trẻ tự tin

Chúng ta không nên lấy ai đó làm chuẩn rồi đem trẻ ra so sánh, mà nên nhìn nhận quá trình biến đổi tâm sinh lý của trẻ ra sao, cần chú ý xem trẻ có hứng thú với việc đó hay chưa, hôm nay con đã cố gắng và làm tốt hơn hôm qua hay chưa… Chứ không phải cách đánh giá dựa trên sự so sánh rằng con đã cố gắng hơn so với người khác chưa. Ngoài ra, trong hoạt động và học tập, không chỉ khen ngợi trẻ mà hãy thử chú ý đến tính cách của trẻ và người xung quanh, chẳng hạn như “con được bạn bè tin tưởng nhỉ”, hoặc “con chăm em giỏi quá”.

cach-khen-tre

15. Bố mẹ hãy tỏ thái độ hài lòng về con

Vì muốn con sau này có cuộc sống sung sướng, cha mẹ thường khá nghiêm khắc với con: “Con phải cố gắng hơn nữa”, “Con phải cố gắng hơn mọi người”. Thay vào đó hãy tỏ thái độ hài lòng với những gì con làm, cứ như vậy là tốt rồi, điều này sẽ giúp trẻ trở nên tự tin hơn.

16. Từ “La mắng”, “Nổi giận” đến “Truyền đạt“ tới trẻ

Cha mẹ la mắng hay nổi giận là do có điều muốn dạy dỗ trẻ. Nhưng nếu cứ đùng đùng nổi giận hoặc la mắng mà không giải thích lí do thì trẻ sẽ không hiểu được vì sao mình bị mắng. Chính vì vậy, cha mẹ cần tìm cách truyền đạt sao cho con hiểu.

1.Quan sát trước khi mắng

2 Nói về điểm tốt

3 Tỏ ra cảm thông

4 Chỉ ra sai lầm cụ thể

5 Đưa ra giải pháp quan trọng hơn truy cứu nguyên nhân.

Ngoài ra, cũng không nên vội vàng la mắng trẻ mà cần bình tâm, nhẫn nại xem xét sự việc “đầu đuôi ra sao” Nếu chỉ nhìn thoáng qua, chắc chắn chúng ta sẽ không hiểu hết được bản chất của sự việc.

cach-khen-tre-5

17. Nói về điểm tốt

Khi có chuyện muốn nói với trẻ, hay muốn trẻ làm thì bố mẹ nên tìm những điều mà trẻ thích. Sau đó, hãy nói thật dễ hiểu những gì mình muốn nói. Nếu chỉ ra lệnh “Con hãy dọn nhà đi” thì trẻ sẽ không làm. Nhưng khi nói “Con đã chơi thật vui nhỉ! 5 phút nữa là đến giờ dọn nhà rồi nhỉ” hoặc “Nếu con giúp mẹ dọn dẹp phần đồ chơi này, mẹ sẽ rất vui đó” sẽ có hiệu quả. Hãy dùng cách nói “gián tiếp” để đánh động tâm lý đối với trẻ trước khi đi trực tiếp vào vấn đề.

18. Tỏ ra cảm thông

Khi trẻ đang mải mê chơi nhưng bạn muốn trẻ ngưng lại để về nhà, thì bạn sẽ nói với con như thế nào? Nếu đứa trẻ đang say mê chơi, đột nhiên bị mẹ nói: “Nào, về thôi con” thì nó sẽ khó chịu; nhưng nếu được mẹ nói: “Con vẫn muốn chơi nữa hả?” thì trẻ sẽ nghĩ là: “A, mẹ hiểu mình quá”. Rồi sau đó hãy truyền tải những điều mình muốn nói. Chỉ nói đơn giản thế thôi nhưng sự đồng cảm này sẽ làm cho trẻ cảm thấy sự an tâm và gắn kết lòng tin vào mẹ.

19. Chỉ ra sai lầm cụ thể

Khi mắng con, đừng mắng chung chung con sai hay con hư mà hãy nói với con việc nó làm là sai. Đừng nói là: “Con là đứa trẻ hư” mà hãy nói là: “Vẽ bậy lên tường là sai”…

Đối với những điều trẻ làm chưa đúng thì cha mẹ nên dạy trẻ thế nào? Trong trường hợp như thế, chúng ta nên giải thích cụ thể cho con: “Con cố gắng đừng để ánh sáng bị rung, mà hãy thử cầm chắc đèn pin xem nào”… sẽ tốt hơn rất nhiều? Cho nên, trong những tình huống cụ thể, nếu trẻ làm chưa tốt, hãy tìm cách truyền đạt tới trẻ rằng “Không phải con có lỗi, mà là chỗ này con làm chưa đúng!” và chỉ dẫn thật cụ thể để cho trẻ hiểu.

20. Đưa ra giải pháp quan trọng hơn truy cứu nguyên nhân

Tôi nghĩ những câu hỏi “Tại sao” sẽ không giải quyết được vấn đề gì. Thay vào đó nên tập thói quen đặt cho trẻ những câu hỏi như “Con sẽ làm thế nào?”… Tạo cho trẻ thói quen tìm ra giải pháp cho vấn đề của mình. Như vậy tâm trạng sẽ không bị căng thẳng, lo sợ đến mức “đứng trơ ra như đá” và không biết trả lời thế nào. Chắn chắn trẻ sẽ biết mình cần phải làm gì tiếp theo để cải biến tình hình.

Nguồn: Trích lọc từ cuốn “Cách khen, cách mắng, cách phạt con” 

Tác giả: Masami Sasaki và Wakamatsu Aki

Xem phần 1 tại đây 

Tham khảo bài:  Hãy truyền đạt những điều bạn muốn trẻ làm thay vì ra lệnh cho trẻ

1 Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *