Góc cha mẹ

Đừng “hy sinh”, hãy tận hiến và tận hưởng hành trình yêu thương

[Wikichame] Có câu ca dao dân gian rất nhân văn, mà dường như người Việt nào cũng thấy thân thuộc:

“Có vàng vàng chẳng đem khoe
Có con con nói trầm trồ mẹ nghe.”

Điều này, hoàn toàn dễ dàng được chia sẻ, đồng thuận khi mà trẻ còn ở tuổi nhũ nhi, ấu nhi và hơn một chút là ở tuổi đồng nhi. Tuy nhiên, khi những đứa trẻ đã lớn, con cái đã lớn thì mọi việc có khác! Trong cảm thức xã hội hiện nay, tôi nhận ra một dấu hiệu: khi con cái lớn, những đứa trẻ đã thành niên và lúc này, các bậc phụ huynh ngại kể về con cái. Lý do:

♥ Hoặc vì ngại làm tổn thương bạn bè, nếu biết con cái họ không thành công lắm trong rèn luyện trưởng thành, nhiều khi là nhìn theo chủ quan của cha mẹ thường bị mắc dính vào so sánh kiểu “con người ta”.

♥ Hoặc tránh nhắc đến vì sợ bị mang tiếng là khoe khoang, sợ bị đánh giá là “thích kể công với con cái”. Và do đó, người ta thường lựa chọn cách an toàn là im lặng cho lành! Tôi cũng không phải là ngoại lệ.

ho-thi-hai-au

Khi nhận được sự khích lệ, đồng thuận của con gái và tôi quyết định chia sẻ công khai những trải nghiệm trên hành trình làm mẹ, tôi đã hứng chịu muôn vàn những lời đại loại như thế này: “Không có gì để nổi tiếng thì đành ăn theo con à?” hay “Lại bắt đầu kể lể công lao”. Tất nhiên, tôi cũng nhận được sự ưu ái của rất nhiều người thiện chí, yêu mến: “Cảm phục sự hy sinh của bạn dành cho con!” hay “Minh Khuê được như thế là công lao của mẹ nhiều lắm”, v.v… Tôi ghi nhận, lắng nghe và suy ngẫm rất nhiều trước những phản ứng tâm lý trái chiều này, và nhận ra điều cốt lõi, đó là: Xã hội chúng ta, phần lớn đang ảnh hưởng sâu đậm, lâu dần biến thành đương nhiên, thứ cảm hứng “hy sinh” trong quan niệm làm cha mẹ – trong những đánh giá về quan hệ giữa cha mẹ và con cái.

Vì đã có cảm hứng “hy sinh” thì sẽ làm xuất hiện cảm hứng “kể công” và tâm trạng “mắc nợ” của con cái đối với các bậc sinh thành. Một chuỗi diễn biến tâm lý luẩn quẩn và lặp lại, cứ lê thê như thế! Chúng là hai mặt gắn bó như hình với bóng của một cặp theo lối tư duy lưỡng cực (phân cực).

Trẻ em không phải là búp bê, một ngày nào đó, bạn nhận ra nó đã ở đó và nằm trong giường của bạn, chiếm chỗ của bạn và bạn phải buộc lòng “hy sinh” sở thích, đam mê riêng của bạn, san sẻ quyền lợi của bạn vì nó!

Con cái được sinh ra từ khao khát tiềm thức ẩn sâu trong mỗi người, thứ khát vọng cháy bỏng được làm cha mẹ. Và chúng được sinh ra vì chúng ta cần có chúng để thấy mình trưởng thành, để thấy mình bộc lộ tràn đầy và toàn vẹn đến đâu những phẩm giá Con Người. Chúng hoàn toàn thụ động có mặt trên đời và trở thành đứa trẻ của riêng bạn! Chúng ta khao khát, chúng ta nỗ lực và chúng ta đạt được nhân xưng “cha”+ “mẹ”.

Thế thì, chúng ta phải cảm ơn trẻ em đã cho ta cơ hội để bộc lộ hết bản thân và hiểu thấu đáo “tình yêu” thực sự là gì! Và, đó là cảm hứng Tình yêu và đam mê – thứ cảm xúc thuần hậu và bền vững, thiêng liêng; là cảm hứng ban tặng vô điều kiện và không bao giờ mặc cả. Tôi không thấy những việc tôi làm, tôi lựa chọn và dấn thân vì con gái, cho dù phải làm một cách vất vả, gian nan, không ít khi gặp rất nhiều khó khăn trở ngại, lại là sự “hy sinh”! – mà đơn giản là tôi đang sống hết mình, tôi muốn nhận biết khả năng, giới hạn nỗ lực của bản thân? Đó, đơn giản là một hành trình sống và dấn thân bình dị.

Định nghĩa của từ điển tiếng Việt: Theo Hán – Việt tự điển của Đào Duy Anh, 1996, thì “hy sinh” là từ ghép; nghĩa gốc của “hy sinh”: súc vật dùng trong lễ tế Trời – Đất ; nghĩa bổ sung: bỏ cả tự do, quyền lợi và sinh mệnh của bản thân mà làm một việc gì đó. Đương nhiên, vì thế, hành động hy sinh về cơ bản là hành động “vong thân”, quên bản thân, nên nó mang nhiều sắc thái tiêu cực hơn là hài hòa và tự nguyện hoan hỉ – nhìn nhận này đặc biệt đúng trong quan hệ tình mẹ – con, cha – con.

Thấu hiểu điều này, tôi không bao giờ dùng hai từ hy sinh trong mọi cảm thức làm mẹ. Giả định, người mẹ làm một việc gì đó cho con mình và gọi đấy là hành động hy sinh vì con, liệu đứa trẻ có thể nào hoan hỉ khi thấy niềm vui của nó phải trả giá bằng “sự hy sinh” của người mẹ? Chẳng hạn, có tình huống: Một buổi trưa, người mẹ từ công sở, nơi làm việc để về nấu bữa trưa cho đứa con đi học về. Đứa con rất vui và nói: “Mẹ ơi, vui quá vì trưa nay con được ăn cơm với mẹ!”. Có hai cách ứng xử của người mẹ:

♥ Ừm, mẹ phải hy sinh cuộc tụ tập hiếm hoi với bạn bè trưa nay để về nấu ăn cho con đấy!

♥ Hi hi, trưa nay bạn bè của mẹ có cuộc tụ tập, nhưng mẹ chọn về với con vì mẹ khoái nhất cảm giác được ngồi ăn trưa và chém gió với con!

Tôi sẽ chọn cách thứ 2 và nếu hỏi bọn trẻ, chúng sẽ thích mẹ chúng có cảm hứng theo cách thứ 2! Trong tâm thức “làm mẹ” của người Việt, còn khá sâu đậm cảm hứng “hy sinh”. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng nhiều trẻ cảm thấy không “yêu quý” bản thân, liên tục tự dằn vặt, tự ti vì một nỗi mặc cảm lớn: sự có mặt của nó trên đời này là nguyên nhân khiến người mẹ phải khốn khổ, vất vả… do hàng ngày được nghe hai chữ “hy sinh” khi nhắc đến những gì cha mẹ làm cho con cái. Theo quan điểm của tôi, “Cảm hứng thích thú, đam mê làm mẹ” cần thế chỗ cho cảm hứng “hy sinh”.

Khi bạn có tình yêu, khi bạn đam mê, bạn chủ động lựa chọn để hành động, việc làm của bạn làm mạnh lên niềm đam mê, làm cho tình yêu của bạn được bừng nở tươi tắn – thế thì sao gọi là “hy sinh”, là hành động “vong thân” đầy cảm thức bi kịch! Xét đến căn cội, tình yêu dành cho con, lựa chọn hành động vì tương lai hạnh phúc cho con cũng là khi bạn đang khẳng định và yêu chính mình! Như thế, thì hành trình của cả mẹ và con mới thật sự bình an và tràn đầy kỷ niệm, vui vẻ, ngọt ngào, thân thương, gần gũi. Vì tâm hồn đứa trẻ không bị ám ảnh bởi cảm giác “mắc nợ”.

– Tôi tận tâm trong những công việc vì con, bởi tôi nhận được từ những công việc ấy niềm vui và nhận ra giá trị đích thực của bản thân, cảm nhận được sự sung sướng chân thành toàn vẹn trong ý nghĩa làm mẹ.

– Tôi có “sở thích” yêu con, tôi “đam mê” và luôn luôn sáng tạo trong tình yêu ấy. Dù mọi so sánh đều khiên cưỡng, nhưng nôm na thì điều này, cũng tương tự như ai đó “đam mê” ai đó trong tình ái lứa đôi; ai đó đam mê sáng tạo nghệ thuật, ai đó đam mê kinh doanh; ai đó đam mê quyền lực; hay đơn giản ai đó đam mê làm vườn, v.v…

Và, đó là lựa chọn có ý thức, chủ động, có cân nhắc và họ tận hưởng đam mê của bản thân ở mọi khía cạnh: cả những thành công và cả những gian truân, thử thách đương nhiên phải trả! Những câu chuyện tôi kể lại, dường như là một cách để tôi truyền cảm hứng đồng hành cùng con cái một cách sâu sắc, tràn đầy với những bạn cùng tâm huyết, chứ tuyệt nhiên, không phải là nhắc đến sự hy sinh hay kể về công lao nào cả.

Trong những bài tôi viết, luôn thể hiện sự chủ động, mạnh mẽ, điềm tĩnh và hãnh diện của trái tim người mẹ, chứ hoàn toàn không có cảm hứng ủy mị, cần được cảm thông an ủi vì đã “hy sinh” cho con cái. Đối với tôi, nhìn thấy con gái của tôi hạnh phúc vui vẻ là tất cả những gì khiến tôi vui vẻ.

ho-thi-hai-au-1

Viết đến đây, tôi bỗng nhớ lại câu chuyện ngụ ngôn rất thâm thúy và sâu sắc này:

“Lợn đến bên chị bò sữa đang gặm cỏ trên cánh đồng và hỏi: Tôi không thể hiểu, vì sao họ hàng của tôi luôn hy sinh tất thảy vì bọn trẻ. Thậm chí, dâng cả tim gan của mình để chúng có bữa ăn ngon, lòng ruột làm thành những chiếc xúc xích mà bọn chúng ưa thích đến phát cuồng. Chị cho chúng sữa uống, tôi cho chúng thức ăn, nhưng chúng chỉ yêu mến và vui vẻ với chị, còn ca hát xưng tụng về chị nữa!

Chị bò sữa vẫn mải mê gặm cỏ. Hồi lâu, chị ngước lên và trầm ngâm nói:

“Có lẽ, bọn trẻ thấy tôi vẫn mỉm cười mãn nguyện sau khi đã cho chúng sữa. Đó có phải là điều khác biệt giữa chúng ta chăng?”

Thế đấy, khi bạn trao tặng đứa trẻ của bạn những hành động, công sức, trí tuệ, thời gian của bản thân, khi ấy nếu bạn trao tặng với nụ cười mãn nguyện, thì bạn là chị bò sữa. Nếu ngược lại, bạn sẽ là họ hàng của chú ỉn ngốc nghếch!

Một phẩm chất Người Mẹ là phẩm chất của tâm hồn – trái tim tràn đầy thứ tình yêu không mặc cả, tràn đầy tinh thần dấn thân, lãng mạn, sáng tạo, khôi hài dí dỏm với những nụ cười thành thực từ trái tim. Phẩm chất Người Mẹ là phẩm chất của một trí tuệ thông thái, tư duy thực tế, điềm tĩnh và luôn vững vàng. Người mẹ nên cảm thấy mình hạnh phúc an vui trên hành trình tận hiến và tận hưởng bản năng thiên chức, có như thế, cô ấy mới bồi đắp cho con những phẩm chất quý giá này!

  Hồ Thị Hải Âu

Tác giả “Mẹ Việt bước cùng toàn cầu” – được 2 giải sách hay năm 2016 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *