Giai đoạn mang thai Sau khi mang thai

Hội chứng trầm cảm sau khi sinh con

[Wikichame] Chỉ mới có một đứa con. Sao tôi lại cảm giác hụt hẫng đến vậy?

Khi bạn vừa mới làm mẹ, bạn nghĩ những niềm vui mới đang chào đón bạn. Tuy nhiên, bạn sẽ vô cùng hụt hẫng và khó hiểu khi phải chịu đựng điều ngược lại.

Hãy yên tâm, bạn không phải là người duy nhất: 40% – 80% những người vừa mới làm mẹ đều mắc phải “baby blues” – một trạng thái cảm xúc hay khóc, bất hạnh, lo lắng, thiếu tự tin, và mệt mỏi. “Baby blues” thường bắt đầu một vài ngày sau khi sinh và tự biến mất trong vòng một hoặc hai tuần.

Tuy nhiên, nếu cảm xúc của bạn có vẻ căng thẳng bất thường và đã kéo dài hơn hai tuần liên tiếp, bạn phải xem lại liệu bạn có mắc phải tình trạng nghiêm trọng hơn.

Tôi có thể bị trầm cảm sau sinh?

Đôi khi rất khó để nói lên sự khác biệt giữa trầm cảm lâm sàng và căng thẳng bình thường cũng như việc kiệt sức của những người vừa mới làm cha mẹ. Nhưng nếu bạn buồn hay thất vọng đến nỗi bạn chẳng thể làm gì cả – chẳng hạn như chăm sóc cho chính mình và những người khác – bạn có thể mắc chứng trầm cảm sau sinh (PPD). Khoảng 10% của các bà mẹ mới phát triển PPD, nhưng một số chuyên gia cho rằng con số này thậm chí còn cao hơn vì nhiều phụ nữ không tìm cách điều trị. Nếu bạn đang gặp khó khăn, gặp chuyên gia của bạn ngay lập tức để kiểm tra sức khỏe tâm thần.

Theo Hiệp hội Tâm thần Mỹ, trầm cảm sau sinh có thể bắt đầu trong những tuần sau khi mang thai hoặc thậm chí trước đó. (Khoảng một nửa số phụ nữ mắc PPD có triệu chứng trong thai kỳ.)

Nếu người theo dõi của bạn cho rằng bạn có trầm cảm bất cứ lúc nào sau khi sinh con, cô ấy có thể giới thiệu bạn đến một nhà chuyên gia và kê toa thuốc chống trầm cảm, nếu cần hoặc giới thiệu bạn đến một bác sĩ tâm thần để điều trị. Cho dù bạn đang được chẩn đoán bị trầm cảm trước, trong hoặc sau khi mang thai, việc điều trị là rất quan trọng.

gap-bac-si-khi-bi-tram-cam

Triệu chứng trầm cảm sau sinh?

Các triệu chứng của PPD và trầm cảm xảy ra trước hoặc trong khi mang thai đều giống nhau. Bạn có thể mắc PPD nếu bạn xuất hiện năm hoặc nhiều hơn các triệu chứng sau đây hầu như mỗi ngày, ít nhất trong hai tuần liên tiếp:

– Buồn cùng cực, sự trống rỗng, hoặc tuyệt vọng
– Khóc suốt
– Không quan tâm hay thưởng thức các hoạt động và sở thích thông thường của bạn
– Khó ngủ vào ban đêm, khó mà tỉnh táo trong ngày
– Chán ăn hoặc ăn uống quá nhiều, giảm cân không chủ ý hoặc tăng cân
– Cảm giác vô dụng hoặc tội lỗi áp đảo
– Bồn chồn hoặc lừ đừ
– Khó tập trung hoặc đưa ra quyết định gì
– Cảm thấy rằng cuộc sống không đáng sống

trieu-chung-tram-cam

Các dấu hiệu khác khi bị trầm cảm bao gồm:

– Cáu kỉnh hoặc giận dữ
– Tránh bạn bè và gia đình
– Lo lắng quá nhiều về em bé của bạn
– Không quan tâm em bé của bạn, hoặc không thể chăm sóc cho bé
– Cảm thấy mệt đến mức bạn không thể ra khỏi giường trong nhiều giờ

Trong trường hợp hiếm hoi, một số phụ nữ mắc PPD có suy nghĩ hoang tưởng hoặc ảo giác và có thể gây tổn hại cho em bé của họ.

Lưu ý: Nếu bạn có suy nghĩ về việc tổn thương mình hay con của bạn, thì đây là một vấn đề sức khỏe khẩn cấp. Liên hệ bác sĩ của bạn ngay lập tức.

Nguyên nhân gây trầm cảm sau sinh?

Kết quả PPD nguyên do là từ kết hợp của các yếu tố nội tiết, môi trường, tình cảm, và di truyền ngoài tầm kiểm soát của bạn. Một số phụ nữ có thể cảm thấy tại bản thân mới mắc PPD, nhưng thực ra trầm cảm là do cơ địa phần nhiều.

Bạn cũng có thể có nhiều khả năng mắc PPD nếu bạn bị trầm cảm hoặc lo lắng khi mang thai, hoặc nếu bạn đã mắc baby blues sau khi sinh. Các yếu tố khác góp phần vào sự phát triển của PPD bao gồm mệt mỏi thể chất sau khi sinh, điều chỉnh cảm xúc khi trở thành một phụ huynh, và thiếu ngủ.

Sự khác biệt giữa PPD và trầm cảm?

Khác biệt đầu tiên là thời gian: Trầm cảm được gọi là PPD khi xảy ra trong khoảng thời gian sau khi sinh con. PPD không giống như trầm cảm ở chỗ không liên quan đến việc mang thai, PPD được liên kết với những thay đổi nội tiết tố duy nhất xảy ra sau khi sinh con. Các nhà nghiên cứu cho rằng những thay đổi đột ngột mức độ hormone sau khi sinh em bé có thể kích hoạt trầm cảm ở phụ nữ nhạy cảm hơn với những thay đổi estrogen và progesterone.

Liệu tôi có nguy cơ trầm cảm hay không?

Một số phụ nữ có nguy cơ mắc PPD cao hơn. Các yếu tố dự báo mạnh nhất trầm cảm sau sinh là:

– Trầm cảm hoặc lo lắng khi mang thai
– Cuộc sống căng thẳng trong khi mang thai hoặc ngay sau khi sinh
– Phải sinh con sau chấn thương
– Sinh non
– Một em bé cần được chăm sóc sơ sinh tích cực
– Thiếu sự hỗ trợ từ xã hội
– Tiền sử trầm cảm
– Các vấn đề cho con bú

Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm:

– Baby blues sau khi sinh
– Mang thai ngoài ý muốn hoặc không mong muốn
– Một em bé bị dị tật bẩm sinh hoặc các vấn đề y khoa khác
– Nhiều trẻ sơ sinh (như cặp sinh đôi hoặc sinh ba)
-Tiền sử gia đình của các vấn đề tâm thần
– Là mẹ đơn thân
– Tình trạng kinh tế thấp hoặc không ổn định tài chính
– Bạo lực gia đình
– Thất nghiệp
– Điều trị y tế trong thời kỳ mang thai
– Mắc pregestational hoặc đái tháo đường thai kỳ

Hãy nhớ rằng những yếu tố không thực sự gây PPD. Nhiều phụ nữ có nhiều yếu tố nguy cơ nhưng không bao giờ bị trầm cảm lâm sàng hoặc lo lắng, trong khi những người khác chỉ với một yếu tố nguy cơ (hoặc thậm chí không có) có thể bị chẩn đoán PPD.

Làm thế nào để điều trị trầm cảm sau sinh?

Việc điều trị PPD cũng giống như điều trị bệnh trầm cảm thực hiện trước hoặc trong khi mang thai. Nếu bạn xuất hiện những triệu chứng nhẹ, hãy đề nghị người chăm sóc theo dõi hoặc kiểm tra định kì. Nếu các triệu chứng nặng hơn, chuyên giacủa bạn có thể đề nghị liệu pháp nói chuyện, thuốc chống trầm cảm, hoặc cả hai.

Liệu pháp nói chuyện, cũng gọi là tư vấn hay trị liệu tâm lý, có thể là nói chuyện 1-1 với bác sĩ chuyên khoa của bạn hoặc nói chuyện với ai đó trong nhóm phụ nữ mắc phải hôi chứng tương tự. Trong gia đình, liệu pháp cặp đôi sẽ là 1 gợi  ý, chồng hoặc người thân có thể là người trị liệu cho bạn.

Thuốc chống trầm cảm cân bằng hóa chất trong não và điều chỉnh tâm trạng của bạn. Nói chuyện với chuyên gia để quyết định bạn nên dùng loại nào . Bạn sẽ bắt đầu cảm thấy tốt hơn sau khi dùng thuốc trong ba hoặc bốn tuần.

Thuốc chống trầm cảm có thể gây ra tác dụng phụ, nhưng hầu hết sẽ hết sau một thời gian ngắn. Nếu bạn gặp phải các tác dụng phụ, hoặc nếu bệnh trở nên tồi tệ hơn,hãy cho chuyên gia của bạn biết ngay lập tức.

Một số phụ nữ bị PPD rất nặng mà không dùng liệu pháp nói chuyện hoặc thuốc men. Trong trường hợp này, một chuyên gia chăm sóc sức khỏe có thể đề nghị liệu pháp điều trị điện (ECT). Trong điều trị này, dòng điện nhỏ được chuyển qua não khi bệnh nhân đang được gây mê toàn thân. Các chuyên gia tin rằng kích thích điện này gây ra thay đổi hóa học trong não làm giảm các triệu chứng trầm cảm.

dieu-tri-tram-cam-sau-khi-sinh

Có an toàn để uống thuốc chống trầm cảm trong khi cho con bú?

Thường thuốc chống trầm cảm không gây ảnh hưởng gì trong khi cho con bú. Thuốc có thể ảnh hưởng đến em bé thông qua sữa mẹ, nhưng ở mức rất thấp.

Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (SSRI) được coi là lựa chọn an toàn nhất và thường xuyên được kê cho phụ nữ bị trầm cảm khi cho con bú. Các thuốc khác cho bệnh trầm cảm cũng an toàn, bao gồm cả các chất ức chế serotonin (SNRIs) và thuốc chống trầm cảm ba vòng nhất (TCAs).

Theo một số nghiên cứu, các em bé bú sữa mẹ của các bà mẹ mang thuốc chống trầm cảm có thể hơi cáu kỉnh hoặc khó khăn khi cho ăn hoặc ngủ. Tuy nhiên, những đứa trẻ của các bà mẹ bị trầm cảm mà không được điều trị cũng có thể có những vấn đề tương tự.

Nếu bạn đang tự hỏi liệu những thay đổi trong ăn uống, ngủ, hoặc hành vi của bé của bạn có bị gây ra bởi thuốc hay không, hãy nói chuyện với chuyên gia của bạn. (Tiếp tục dùng thuốc trừ khi chuyên gia của bạn bảo dừng lại.)

Để biết chi tiết về các loại thuốc cụ thể, xem dược phẩm an toàn của chúng tôi trong thời gian cho con bú biểu đồ.

Tại sao để tìm cách điều trị lại quan trọng?

Nếu không điều trị trầm cảm có thể gây cô đơn, khó hiểu, và thậm chí còn đáng sợ nếu tình trạng của bạn trở nên tồi tệ hơn. May mắn là bệnh có thể điều trị.

Việc điều trị cung cấp các hỗ trợ cần thiết để giữ cho bạn khỏi rơi vào một trạng thái suy thoái sâu rất khó mà khỏi. Ngoài ra, nên có một nhà trị liệu và chăm sóc sức khỏe người hiểu tình trạng của bạn có thể giúp bạn cảm thấy bớt cô đơn. Và cảm thấy tốt hơn có nghĩa là bạn có thể tiếp xúc dễ dàng hơn với em bé của bạn và có thể chăm sóc tốt hơn cho bé.

Nếu chuyên gia của bạn đã đề nghị theo dõi, bạn phải đến gặp họ ngay lập tức khi bạn đang gặp phải các triệu chứng để bạn có thể bắt đầu liệu pháp nói chuyện hay uống thuốc nếu bạn bắt đầu cảm thấy tồi tệ hơn.

Lo lắng sau khi sinh là gì?

Nhiều phụ nữ bị PPD cảm thấy lo lắng hay bồn chồn, nhưng nếu bạn măc cảm giác này dai dẳng ,dữ dội hoặc hoảng sợ mà gây ra đau khổ nặng và khó khăn trong cuộc sống hằng ngày, bạn có thể bị một rối loạn lo âu. Nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng 8,5 phần trăm các bà mẹ sau sinh bị lo lắng lâm sàng.

Lo ngại thường gặp bao gồm lo lắng không kiểm soát về hội chứng trẻ sơ sinh chết đột ngột (SIDS) hoặc sợ rằng bé sẽ phải xa bạn. Bạn có thể lo lắng quá nhiều về việc bị chỉ trích do kỹ năng làm cha mẹ hoặc về việc không có sự hỗ trợ của bạn bè và gia đình. Bạn cũng có thể cảm thấy tự ý thức về cơ thể sau sinh của mình một cách mạnh mẽ và lo sợ sự thân mật với chồng. Bệnh rối loạn lo âu cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất của bạn. Ví dụ, bạn có thể gặp tình trạng căng cơ hoặc khó ngủ.

Rất dễ để điều trị rối loạn lo âu sau khi sinh, vì vậy hãy cho chuyên gia biết ngay nếu có bất kỳ cảm giác lo lắng quá hoặc hoảng sợ.

Làm thế nào để đối phó với trầm cảm sau sinh?

Ngoài việc nhận được sự giúp đỡ chuyên nghiệp, đây là một số cách để chăm sóc bản thân khi bạn đang bị PPD:

? Hãy tốt với chính mình

Chắc chắn rằng các nhu cầu cơ bản của bạn được đáp ứng: Cố gắng ngủ và ăn uống tốt. Bị PPD không có nghĩa là bạn là một người mẹ xấu hoặc không yêu con mình. Sau khi bắt đầu điều trị, những cảm giác tội lỗi và tuyệt vọng nên bắt đầu mờ dần.

? Đừng đòi hỏi quá nhiều về mình

Nếu bạn bị bệnh trầm cảm hoặc lo âu, không khó chỉ để ra khỏi giường và đối mặt với nó hàng ngày. Hãy nhẹ nhàng với chính mình.

? Yêu cầu hỗ trợ

Là người mẹ tốt phải biết khi nào cần yêu cầu giúp đỡ, vì vậy đừng ngại hỏi trong suốt thời gian khó khăn này. Cho chồng của bạn biết về để giúp đỡ bạn, từ việc chăm sóc em bé, xử lý công việc, hoặc đi với bạn đến bác sĩ. Người thân hoặc bạn bè thân thiết có thể giúp là tốt nhất.

? Chia sẻ cảm xúc của bạn

Luôn cởi mở với chồng của bạn và kể những gì đang xảy ra. Hoặc một người bạn thông cảm cho bạn. Tham gia một nhóm các bà mẹ hoặc một nhóm hỗ trợ PPD, hoặc trò chuyện với các bà mẹ về trầm cảm sau sinh trong cộng đồng BabyCenter. Bạn có thể ngạc nhiên bởi có bao nhiêu phụ nữ đã từng mắc chứng này

? Hãy nuông chiều bản thân

Chăm sóc thân thể chất của bạn đôi khi có thể giúp bạn cảm thấy tốt hơn. Nhờ chồng hoặc bạn bè trông em bé để đó bạn có thể tắm vòi sen hoặc thư giãn trong bồn tắm. Trang điểm thường xuyên. Đi mua sắm cho chính mình và mua một cái gì đó mới cho tủ quần áo sau khi sinh em bé. Mặc bộ trang phục yêu thích vào những ngày đặc biệt.

? Nghỉ ngơi

Sự khắc nghiệt của việc chăm sóc trẻ sơ sinh 24/7 có thể khiến  bạn kiệt sức. Thật không may, các bà mẹ thường không thể ngủ khi họ muốn. Nhưng nghỉ ngơi vẫn rất quan trọng, ngay cả khi bạn chỉ cần đọc một cuốn tạp chí hay xem TV. Hãy ngủ trưa 10 phút. Hãy xem xét việc thuê bảo mẫu sau khi sinh hoặc người giữ trẻ có kinh nghiệm với trẻ sơ sinh, hoặc nhờ một người bạn thân trông em bé của bạn trong một giờ hoặc hơn mỗi ngày

Lưu ý: Luôn đặt bé trên ở 1 nơi ngủ an toàn (như giường cũi hoặc nôi) trước khi bạn nghỉ ngơi. Vừa ngủ gục vừa ru bé trên một chiếc ghế hoặc giường người lớn là một yếu tố nguy cơ hội chứng trẻ sơ sinh chết đột ngột và các loại chấn thương và tử vong liên quan giấc ngủ.

? Thử ra ngoài trời xem sao

Đặt em bé trong xe đẩy và đi dạo quanh khu phố, hoặc gặp một người bạn tại một quán cà phê gần đó. Không khí trong lành, ánh nắng mặt trời, và cuộc trò chuyện sẽ tạo cho bạn và em bé của bạn một không khí tốt hơn. Thậm chí ngay cả một chuyến tham quan nhỏ cũng là quá nhiều cho bạn  bây giờ, mặc kệ đi,  chỉ cần đi ra ngoài, nhắm mắt lại và hít một hơi thở sâu, hoặc ngồi trong ánh nắng mặt trời trong vài phút.

? Chậm lại

Chống lại sự cám dỗ của các công việc nhà như giặt đồ hoặc công việc khác trong khi bé ngủ – có thể làm sau mà. Gọi thức ăn giao đến đi, hoặc yêu cầu chồng mua giúp trên đường về nhà. Mặc kệ các yêu cầu để kiểm tra email hoặc điện thoại, hãy thư giãn với một cuốn sách và một tách trà hoa cúc. Nếu bạn đang nghỉ thai sản, đừng căng thẳng về các công việc đang chờ bạn tại văn phòng – bạn sẽ quay lại khi cần thiết.

ke-hoach-khi-di-sinh-2

Vợ của tôi có mắc PPD. Làm thế nào để cuộc sống dễ dàng hơn đối với cô ấy?

Điều quan trọng nhất là vợ của bạn được điều trị thích hợp. Bạn không thể chữa PPD, nhưng bạn có thể có mặt ở đó để giúp cô ấy.

Sự hỗ trợ của bạn rất quan trọng trong việc phục hồi của cô ấy, vì vậy đừng ngại  giúp đỡ bất cứ khi nào cô ấy cần và đừng phán xét cô ấy. Bạn có thể nói chuyện với bác sĩ sản khoa, nữ hộ sinh hoặc bác sĩ chuyên khoa của vợ để có được thêm thông tin về điều kiện và hiểu rõ hơn những gì cô ấy đã trải qua.

Thời kỳ hậu sản thật sự rất khó khăn do đó hãy chăm sóc bản thân và nghỉ ngơi . Để làm gì ư, bạn cũng sẽ phải bận rộn với việc chăm sóc bé đấy. Và việc thay đổi để làm cha mẹ có thể còn khó khăn hơn khi vợ của bạn bị PPD, đặc biệt là nếu bạn nghĩ cuộc sống sau khi sinh em bé sẽ là một thời gian vui vẻ cho gia đình bạn.

Nguồn Babycenter 

ACOG. 2015. Screening for perinatal depression. American College of Obstetricians and Gynecologists. http://www.acog.org/Resources-And-Publications/Committee-Opinions/Committee-on-Obstetric-Practice/Screening-for-Perinatal-Depression [Accessed November 2016]
ACOG. 2016. Practice Bulletin 92: Use of psychiatric medications during pregnancy and lactation. American College of Obstetricians and Gynecologists. http://www.acog.org/Resources-And-Publications/Practice-Bulletins/Committee-on-Practice-Bulletins-Obstetrics/Use-of-Psychiatric-Medications-During-Pregnancy-and-Lactation [Accessed November 2016]
ACOG. 2013. Postpartum depression. American College of Obstetricians and Gynecologists. https://www.acog.org/-/media/For-Patients/faq091.pdf?dmc=1&ts=20161014T0429060799 [Accessed November 2016]
APA. 2013. DSM-5: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed. Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.
CDC. 2016. Depression among women. Centers for Disease Control and Prevention. https://www.cdc.gov/reproductivehealth/depression/ [Accessed November 2016]
Goodman JH, et al. 2016. Anxiety disorders in postpartum women: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders 203:292-331. http://www.jad-journal.com/article/S0165-0327(16)30450-5/abstract [Accessed November 2016]
Jacob ML, et al. 2013. Postpartum anxiety disorders. Asian Pacific Journal of Reproduction (2)1:63-68. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2305050013601190 [Accessed November 2016]
NIMH. 2016. Brain stimulation therapies. National Institute of Mental Health. https://www.nimh.nih.gov/health/topics/brain-stimulation-therapies/brain-stimulation-therapies.shtml [Accessed November 2016]
NIMH. Undated. Postpartum depression facts. National Institute of Mental Health. https://www.nimh.nih.gov/health/publications/postpartum-depression-facts/index.shtml [Accessed November 2016]
Sachs HC, et al. 2013. The transfer of drugs and therapeutics into human breast milk: an update on selected topics. Pediatrics 132(3):e796-e809. http://pediatrics.aappublications.org/content/pediatrics/early/2013/08/20/peds.2013-1985.full.pdf [Accessed November 2016]
UpToDate. 2015a. Safety of infant exposure to antidepressants and benzodiazepines through breastfeeding. https://www.uptodate.com/contents/safety-of-infant-exposure-to-antidepressants-and-benzodiazepines-through-breastfeeding [Accessed November 2016]
UpToDate. 2015b. Postpartum blues and unipolar depression: Prevention and treatment. https://www.uptodate.com/contents/postpartum-blues-and-unipolar-depression-prevention-and-treatment [Accessed November 2016]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *