Góc cha mẹ Từ 0 đến 3 tuổi Từ 12 đến 18 tuổi Từ 3 đến 6 tuổi Từ 6 đến 12 tuổi

Liệu con bạn có bị “HỘI CHỨNG ASPERGER” (Tạm gọi: TỰ KỶ THÔNG MINH)?

[Wikichame] Đừng sợ chẩn đoán: Nếu có kiến thức về nó, ta có thể biến nó thành sức mạnh.

Các bậc cha mẹ đang được cảnh báo rằng họ rất có thể sẽ là một trong số những người cuối cùng nhận ra dấu hiệu con họ mắc hội chứng Asperger (một dạng hội chứng rối loạn phát triển), sau khi hai chuyên gia trong lĩnh vực này tiết lộ họ đã thất bại để nhận ra con mình có hội chứng Asperger.

Giáo sư Tony Attwood- nhà tâm lý học lâm sàng- một trong những chuyên gia hàng đầu về khuyết tật sự phát triển, nhưng phải mất tới 35 năm để ông nhận ra con trai mình-Will- mắc phải hội chứng này.

Tuy nhiên, ông ấy không phải là người duy nhất khi bà Elaine Nicholson, CEO của tổ chức từ thiện UK hành động vì hội chứng Asperger, cũng đã không nhận ra con trai bà có hội chứng này cho tới khi trường của đứa trẻ nhận thấy sự phiền toái của nó và đưa nó đến gặp bác sĩ tâm thần. Bà trần tình với HuffPost UK rằng “Mặc dù từng nhận ra một trong các con riêng của chồng tôi mắc hội chứng Asperger nhưng tôi đã không thể phát hiện ra con ruột của mình cũng mắc chứng này’. Vì sao ư? Bởi vì mỗi đứa trẻ lại biểu hiện những vấn đề khác nhau”.

Asperger hoặc hội chứng Asperger là sự khiếm khuyết trong sự phát triển suốt đời, làm ảnh hưởng đến cách con người nhận thức thế giới và tương tác với người khác.

Hội chứng Asperger là một phần của rối loạn phổ tự kỉ và đôi khi được biết đến như ‘tự kỉ chức năng cao’. Ở nước Anh, việc chẩn đoán về chứng Rối loạn tự kỉ (ASD) thì phổ biến hơn chẩn đoán về hội chứng Asperger.

Theo bà Carol Povey, Giám đốc Trung tâm tự kỉ của Hiệp hội tự kỉ Quốc gia (NAS) thì “chẩn đoán hội chứng Asperger từng được dành cho những đứa trẻ hay người lớn thường thông minh bằng hoặc hơn người bình thường, họ gặp ít vấn đề trong khả năng nói hơn nhưng lại khó khăn nhiều hơn trong việc hiểu và xử lý ngôn ngữ. Rất nhiều người được chẩn đoán như vậy tiếp tục cho rằng họ có hội chứng Asperger”.

Hiệp hội tự kỉ Quốc gia cho rằng việc chuẩn đoán hội chứng Asperger rất khó bởi các triệu chứng đa dạng của người này so với người khác.

“Asperger ở trẻ thường bị chẩn đoán muộn hơn chứng tự kỉ thông thường và đôi khi những khó khăn đi kèm sự chậm phát triển có thể không được nhận ra và chẩn đoán cho tới khi đứa trẻ trưởng thành”- Họ giải thích.

Bà Nicholson là mẹ của bốn đứa trẻ trong đó hai đứa trẻ là con của chồng bà. Một loạt những dấu hiệu khả dĩ của hội chứng này thực sự là khó khăn mà chính bà cũng gặp phải trong gia đình của mình.

Bà giải thích “Con của chồng tôi đã gặp phải vấn đề về nói và ngôn ngữ khá trầm trọng, điều đó ảnh hưởng đến khả năng nói của nó, khiến nó bập bẹ và ảnh hưởng đến lời nó nói cho tới khi nó được hơn 7 tuổi, nhưng con trai của tôi thì lại không bị như vậy.”. “Khi nó được 20 tháng tuổi, nó thường nói những câu kiểu như ‘Cái đồ chơi này thật lạ thường!’; “Cả hai đều gặp phải những vẫn đề về ngôn ngữ và khả năng nói nhưng mức độ khó khăn khác nhau”; “Bởi vì đứa con nhỏ nhất của chúng tôi không hoàn toàn giống với đứa con lớn hơn và có lẽ bởi những khác biệt nhỏ như vậy mà chúng tôi nghĩ nó không mắc hội chứng Asperger”.

Nicholson tiếp tục: “Chỉ tới khi chúng tôi đưa đứa con thứ hai của mình đi gặp bác sĩ tâm thần để kiểm tra những điều khác biệt đó do lúc đó trường của thằng bé nhận ra sự phiền toái của nó. Họ đã hỏi nó ”Nếu tôi bảo cháu ‘pull your socks up’, điều đó nghĩa là gì?”. Và thằng bé đã làm động tác kéo vớ của nó lên… (‘pull your socks up’ là một câu tục ngữ có nghĩa bóng ám chỉ người nào đó nên cải thiện cách cư xử hoặc cách làm một điều gì đó. Ở đây, đứa trẻ chỉ hiểu được nghĩa đen là ‘kéo tất của cháu lên’ mà không có khả năng hiểu được ẩn ý của người nói). Giữa những câu hỏi khác, tôi và chồng tôi đã phái há hốc mồm, nhận ra rằng chúng tôi có thể sẽ phải nghĩ tới hội chứng Asperger một lần nữa.

“Chồng tôi là một bác sĩ đa khoa, tôi là cố vấn chuyên làm việc với con trẻ, bà của các con tôi từng làm trợ lý giảng dạy ở trường học chuyên dành cho những đứa trẻ cần sự hỗ trợ đặc biệt, cộng thêm việc đứa con trước của chúng tôi từng được chẩn đoán trước đó, nhưng không ai trong nhà tôi có thể nhìn ra đứa trẻ thứ hai cũng mắc phải hội chứng này.”

Tiến sĩ Attwood thì lại gặp vấn đề khác khi chẩn đoán về con trai -người ở gần ông ấy. Ông giải thích trong một tập của chương trình ABC’s Australian Story rằng ”Chúng tôi chỉ nghĩ con trai mình là đứa trẻ nghịch ngợm, khó tính và dễ xúc động”

Chỉ tới khi con trai ông ấy sa đà vào con đường nghiện ngập hơn 20 năm và bị cầm tù vì tội ăn trộm thì Attwood mới nhận ra điều đó.

Ông bắt đầu xem lại những thước video cũ của gia đình với con gái của ông-Rosie, khi mà ông nhận thấy rõ hơn vấn đề trong hành vi ứng xử của con trai mình.

“Tôi đã cố tiếp xúc và tương tác với nó, nhưng kể cả khi nó đã được 4 tuổi thì điều đó vẫn gặp rào cản. Còn Rosie là một giáo viên chuyên dạy trẻ tự kỉ, và khi đó chúng tôi đã chỉ nhìn nhau và nói “Nó mắc phải hội chứng Asperger rồi”

“Và tôi nhận ra rằng bởi tôi là một người cha, cho nên rất khó để có thể khách quan mà phán đoán, tôi đã không thể tự chẩn đoán cho con mình. Vì thế, tôi đã phải nhờ một người quen mà tôi rất kính nể đến để xem xét thì cô ấy cũng xác nhận chẩn đoán này”

Con trai của Attwood tin rằng chẩn đoán này khiến anh ta dễ dàng đối mặt với cuộc sống trong tù hơn.

“Bỗng nhiên nó như có một bản đồ chỉ cho nó thấy vì sao nó lại có một số cảm giác nhất định và điều đó giúp nó hiểu điều nó cần phải đối mặt ”-Attwood chia sẻ với The Guardian.

Bà Nicholson ra sức khuyên nhủ các bậc cha mẹ nếu nghi ngờ con họ có thể mắc chứng tự kỉ thì phải kịp thời làm chẩn đoán lâm sàng chính thức. Bà giải thích thêm “Nếu có kiến thức thì rất có thể biến chẩn đoán này thành sức mạnh”

“’Những điều chỉnh hợp lý’ có thể được các nhà giáo dục và người khác thực hiện cho con bạn nếu họ biết con bạn mắc hội chứng gì.

“Nếu con bạn, đứa trẻ mắc hội chứng Asperger, không thể tập trung bởi chỗ con ngồi ở trung tâm của một phòng học ồn ào, đứa trẻ sẽ thấy thính giác của nó quá căng thẳng, sau đó chiếc bàn của nó có thể được chuyển tới một vị trí yên tĩnh hơn, và hi vọng điều đó sẽ hỗ trợ nó tập trung trở lại.”

Trên thực tế, có vô vàn những “điều chỉnh hợp lý’ có thể áp dụng đối với những trẻ mắc hội chứng Asperger.

“Điều này có thể xảy ra khi không có chẩn đoán lâm sàng chính thức, nhưng dĩ nhiên, với đòi hỏi đặt lên nhà trường ngày nay, tôi biết rằng điều đó không xảy ra; và một xác nhận lâm sàng chính thống về hội chứng tự kỉ hoặc Asperger là cần thiết để giáo viên ngồi dậy và lưu tâm về nó”.

Nicholson cho biết trong cuộc đời sự nghiệp của mình, bà đã nhìn thấy hơn 2.200 người mắc chứng Asperger-“Tất cả bọn họ đều rất khác biệt theo cách riêng của mình.”

phan-biet-tre-tram-cam-va-tre-tu-ky-khi-vang-me-1

Tuy nhiên, có một số dấu hiệu giúp cha mẹ có thể xem xét:

* Gặp trở ngại trong giao tiếp và tương tác xã hội

Con bạn có gặp phải khó khăn trong việc hiểu những kì vọng của người khác trong cuộc hội thoại không?

Theo Hiệp Hội Tự Kỉ Quốc Gia, người mắc hội chứng Asperger có xu hướng nói tốt, tuy nhiên họ thấy trở ngại trong việc ‘đọc’ người khác hoặc diễn tả cảm xúc của chính mình. Họ có thể chỉ nhắc lại những lời người khác vừa nói (được biết đến như Echolalia-Chứng lặp lại máy móc lời nói của người khác) hoặc nói nhiều về sở thích riêng của mình.

* Các hành vi lặp đi lặp lại

Con bạn có hay muốn đi cùng một đường đến trường và về nhà, hoặc ăn mãi một loại đồ ăn cho bữa sáng?

Người mắc chứng Asperger có xu hướng thích những công việc lặp lại vì nó khiến thế giới bớt rắc rối hơn.

* Giác quan nhạy cảm

Con bạn có dính chặt với đèn flash hay những vật quay tròn không? Hoặc chúng có khi nào không thể bỏ qua một số loại nhạc nền nhất định nào không?
Người mắc hội chứng Asperger có thể quá nhạy cảm hoặc dưới mức nhạy cảm với những kích thích như âm thanh, sự động chạm, mùi vị, ánh sáng, màu sắc, nhiệt độ hay sự đau đớn.

Nicholson cũng khuyên bạn nên hỏi bản thân những câu hỏi sau:

Con bạn có phải một người cô độc, thích ở một mình hơn là đi cùng những đứa trẻ khác?

Cách giao tiếp của con bạn có hơi bất thường? Ví dụ, chúng có thể sử dụng những câu từ quá kịch để miêu tả những sự kiện hết sức bình thường, hoặc chúng bập bẹ hay không thể phát biểu khi được nói?

Con bạn có phải đứa trẻ không thích ứng tốt với sự thay đổi, và thích những hoạt động lặp đi lặp lại đến độ mà người khác cũng cảm thấy bất thường?

Nicholson thường hỏi phụ huynh: “Nếu bạn nói bạn chuẩn bị đi siêu thị Tesco với con bạn, khi rời khỏi cửa hàng, bạn lại quyết định ngay tại chỗ rằng sẽ đi mua sắm ở nơi khác nữa, con bạn sẽ phản ứng như thế nào?” Một đứa trẻ có hệ thần kinh điển hình có thể sẽ thấy chán và than vãn một chút, tuy nhiên, đứa trẻ tự kỉ có thể sẽ hoàn toàn bị chuyển sang một trạng thái khác bởi câu nói ban đầu của bạn được hiểu theo đúng nghĩa đen của nó- Tesco và sẽ chỉ là Tesco-những tình huống tự phát như vậy có thể dẫn đến tình trạng tự kỉ mất hết kiểm soát tạm thời (Autistic meltdown) và đứa trẻ sẽ hoàn toàn bật chế độ ‘chống trả và bỏ chạy’ (Fight and flight).

Nếu có bất kì lý do nào khiến bạn tin rằng con bạn có thể mắc hội chứng tự kỉ nào đó và việc chẩn đoán có thể mang lại lợi ích thì hãy đặt lịch hẹn với bác sĩ của bạn hoặc nhân viên thăm khám sức khỏe để nói chuyện về những dấu hiệu ấy và họ sẽ quyết định liệu có tiến hành chẩn đoán chính thức cho con bạn không.

Nicholson cho hay: “ Chẩn đoán nên được tiến hành nếu một cá nhân đối mặt với sự khó khăn trong đời sống hoặc đơn giản chỉ là để họ biết rõ mình hơn. Tất cả chúng ta nên nhớ rằng có rất nhiều người trên thế giới rộng lớn này mắc hội chứng Asperger mà không được chẩn đoán, những người không đủ điều kiện để kết luận chẩn đoán Asperger bởi họ đủ may mắn để vượt qua cuộc sống với ít hoặc không có khó khăn. Hội chứng Asperger chỉ đơn giản là sự khác biệt thần kinh và đã đem lại lợi ích to lớn cho xã hội hiện đại ngày nay. Tôi chắc rằng cuộc cách mạng công nghiệp đã xảy ra do một vài bộ não của người mắc chứng Asperger đã gặp được nhau và hợp lực lại, tuy nhiên, tôi chỉ đang phỏng đoán thôi.”

Hoàn Hảo dịch

Copy: Fanpage Sách Trẻ Thơ

Bài gốc: http://www.huffingtonpost.co.uk/entry/could-my-child-have-aspergers_uk_59c8e451e4b01cc57ff36afb?utm_hp_ref=uk-parents

Tìm hiểu thêm tại hội chúng này tại: https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A9ng_Asperger

Những thiên tài mắc chứng bệnh này: https://suckhoe.vnexpress.net/tin-tuc/suc-khoe/thien-tai-va-hoi-chung-asperger-2257119.html

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *